آمار

فرهنگ لغت "American Heritage" آمار را چنین معرفی می کند : ریاضیات جمع آوری ، تنظیم و تفسیر داده های عددی به ویژه تجزیه و تحلیل صفات مشخصه جمعیت به وسیله ی استنباط از نمونه گیری .

تعریف فرهنگ لغت "Merriam-Webster's Collegiate" چنین است : یک شاخه از ریاضیات که از جمع آوری ، تجزیه و تحلیل ، تفسیر و نمایش گروه هایی از داده های عددی بحث می کند .

گام های تجزیه و تحلیل آماری شامل جمع آوری داده ها ، ارزیابی آن و نتیجه گیری می باشد .

موضوع آمار عبارت است از هنر و علم جمع آوري، تعبير و تجزيه و تحليل داده ها و استخراج تعميم هاي منطقي در مورد پديده هاي تحت بررسي. به عبارت ديگر يك آمار دان مي تواند براساس مجموعه اطلاعات عددي و بر مبناي مدل هاي رياضي و مدل هاي نظريه احتمال، پيشگويي كند؛ يعني به ياري اطلاعات گذشته، نحوه رفتار يك فرآيند را پيش بيني نمايد. از همين رو مي توان گفت كه علم آمار نتيجه گيري از جزئيات و يا رسيدن از جزء به كل است. كار علم آمار كمك به تفكر علمي است و آمارشناس كسي است كه مشاهده ميكند ، و اطلاعاتي به دست مي آورد ، و سپس با اطلاعات به دست آمده، اتفاقات و حوادث را پيش بيني مي كند. در يك كلام علم آمار ابزاري جديد ، در پيشبرد علوم مبتني بر مشاهده است.

يكي از اهداف علم ، پيش بيني و توصيف پيشامد ها در دنيايي است كه در آن زندگي مي كنيم. اغلب پديده هاي طبيعي ، غير حتمي اند. علم آمار، عمدتاً با وضعيت هايي سر و كار دارد كه در آنها وقوع يك پيشامد به طور حتمي قابل پيش بيني نيست. در حقيقت ، كاركرد علم آمار ، ارائه استنتاج ها بر مبناي اطلاعات نا كامل است. يك تعريف مناسب از آمار چنين است:

"آمار، مجموعه ای از مفاهیم و روشهاست كه در هر زمینه پژوهشي، برای گردآوری وتعبیر اطلاعات مربوط به آن و انجام نتیجه گیریها، در شرایطی كه عدم حتمیت و تغییر وجود دارد، به كار می رود."

نظريه و روش هاي جديد آماري ، از حد ساختن جداول و نمودارها بسيار فراتر رفته است. آمار به عنوان يك ابزار علمي ، امروزه شامل مفاهيم و روش هايي است كه در تمام پژوهش هاي كه مستلزم جمع آوري داده به وسيله يك فرايند آزمايش و مشاهده و انجام استنباط ونتيجه گيري بوسيله تجزيه و تحليل داده ها هستند، اهميت بسيار دارند. امروزه نمايش هاي عددي و نموداري به صورت جنبه اي فرعي از علم آمار در آمده اند.

آمار چگونه به داده ها معني مي دهد؟

آمار با ابزار هاي گوناگون با

- گردآوري داده ها

- خلاصه كردن داده ها

- تجزيه و تحليل داده ها

- نتيجه گيري

به ارزيابي و تفسير داده ها مي پردازد.

تاريخ آمار

معناي انگليسي آمار ، Statistics است كه از كلمه لاتين Status مشتق شده كه يكي از معاني آن دولت است. در ابتدا آمار به عنوان يك هنر و علم حكومت داري مطرح بوده و اولين استادان اين علم دانشمندان و كارگزاران علوم سياسي قلمداد مي شدند. گرچه علم آمار يكي از اختراعات مهم قرن بيستم به شمار مي آيد ، مبناي آن يعني نظريه احتمال توسط پاسكال و فرما در قرن 17 پايه ريزي شد. البته پيش از آن كاردان و گاليله در قرن 16 به چنين مسائلي پرداخته بودند.

ارتباط آمار با سایر رشته ها

كاربرد روش های آماری در قلمروهای گوناگونی از علوم انسانی،علوم مهندسی ،رشته های علمی جدیدی پدید آورده است كه در ارتباط متقابل با آمار هستند،نظیر آمار زیستی ،روانسنجی،آمار مهندسی ،آمار بازرگانی ،اقتصاد سنجی و جمعیت شناسی .همچنین در علوم سیاسی و هوا شناسی و محیط شناسی نقش عمده ای ایفا می كند.

منابع:

[1] پارسيان، ا. (1378)، مباني آمار رياضي ، نشر دانشگاه صنعني اصفهان.

[2] راس ، ش. (1994) ، مباني احتمال ، ترجمه پارسيان ، همداني ، نشر شيخ بهايي – اصفهان 1379.